| Yazarlar (1) |
Dr. Öğr. Üyesi Zübeyir ASLAN
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Türkiye |
| Özet |
| Taraflar arasında hakkaniyet ve objektif kriterler çerçevesinde hüküm koymak için İslâm hukuk doktrini, Kitâb, sünnet, icmâ, kıyas gibi temel şer'î deliller ile mesâlih-i mürsele, örf, sedd-i zerâi, istihsân gibi tâli delillerden istifade etmektedir. Bununla birlikte mezkûr delillerden hüküm tahric edilemediği durumlarda hâkime içtihad yapma, bu da yapılamadığı takdirde kur'a çekme salahiyeti tanınmıştır. Ancak bazı müctehid ve fakihler şer'î delillerin işletilemediği durumlarda kur'ayı başvurulabilecek bir yöntem olarak caiz görürken, diğer bir kısım müctehid ve fakihlere göre kur'a İslâm'ın ilk dönemlerinde geçerli olmakla birlikte, daha sonra hükmü neshedildiğinden artık hükümleri bina etmede kur'aya başvurulamaz. Kur'ayı meşru bir yöntem olarak gören fakihlere göre kur'aya asıl olarak tarafların talep ve rızasıyla başvurulabilmektedir. Bununla birlikte herhangi bir sebeple tarafların tercih yapma hakkının bulunmadığı durumlarda hâkim zorunlu olarak da kur'aya müracaat edebilmektedir. Kur'aya cevaz veren fakihlere göre kur'anın meşruiyetine dair nasların bulunması, bu yönteme daha önceki ümmetlerde de başvurulduğunu göstermektedir. Nitekim Kur'an'da zikri geçen bazı peygamberlerin kur'a çektikleri bilinmektedir. Keza bu kategorideki fakihlere göre Hz. Peygamber de kur'ayı bir çözüm aracı olarak görmüş ve yer yer kullanmıştır. Kur'ayı meşru bir hüküm aracı olarak gören fakihler, Kur'an nassı ile Hz. Peygamber'in konuyla ilgili bazı tatbikatlarına dayanmışlardır. Buna göre onlar seferde eşlerden hangisinin kocaya eşlik edeceği, farklı velilerin aynı kadını nikâhlamalarında hangisinin geçerli sayılacağı ve bazı boşamalar gibi aile hukukunda; ezan okuma ve farz namazlardaki imamlık gibi ibadetlere taalluk eden alanlar ile çeşitli ortaklıklar ve miras gibi payların eşit olduğu malî konularda kur'aya başvurulduğunu ifade etmektedirler. Tüm bu klasik örneklerin yanında ülkemizde tarafların birden fazla olduğu bazı toplumsal durumlarda da kuraya başvurulmaktadır. Nitekim atama, kamu veya özel sektörün işçi alımı, spor müsabakalarının başlaması, hazineye ait arazi ve işyerlerinin ilgililere kiralanması veya satılması ile toplu konut idaresince yapılan ev ve işyerlerinin müstahaklara dağıtılması gibi toplumu ilgilendiren birçok hukuki alanda kur'aya müracaat edilmektedir. Taliplerin on binlerce olduğu hac gibi birtakım hususlarda ise zorunlu olarak kur'a sistemi uygulanmaktadır. Kur'anın çalışma ve sosyal hayattaki bir kısım problemin çözümündeki söz konusu rolü göz önünde bulundurularak günümüzde klasik tarzlarla birlikte değişik uygulama yöntemleri kullanılmaktadır. Bu çalışma, halen geçerliliğini koruyan ve birçok alanda başvurulan kur'anın, klasik ve modern yöntemlerinin fıkhi değerlendirmesini konu edinmektedir. Çalışmada fıkıh mezheplerinin kaynak eserleri taranmış, kur'ayı kapsayan veya alanda telif edilen eserler ile birtakım muasır çalışmalardan istifade edilmiştir. İslâm hukukunun bu alandaki birikiminin taranması neticesinde nesep tayini, nikâh ve boşama gibi aile hukukunun bazı hallerinde ihtilaf yaşanmasından ötürü kur'adan istisna edilebildiği, diğer yandan fert ve toplumu ilgilendiren birçok alanda kur'a yönteminin caiz görüldüğü anlaşılmıştır. |
| Anahtar Kelimeler |
| Makale Türü | Özgün Makale |
| Makale Alt Türü | Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale |
| Dergi Adı | Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi |
| Dergi ISSN | 1304-4524 |
| Dergi Tarandığı Indeksler | TR DİZİN |
| Makale Dili | Türkçe |
| Basım Tarihi | 12-2025 |
| Cilt No | 23 |
| Sayı | 46 |
| Sayfalar | 57 / 76 |
| DOI Numarası | 10.35209/ksuifd.1732256 |
| Makale Linki | https://dergipark.org.tr/tr/pub/ksuifd/article/1732256 |
