Tanzimat’tan Cumhuriyet’in Kuruluşuna Kadar Osmanlı Sağlık Mevzuatına Genel Bir Bakış (1839-1922)
Yazarlar (2)
Dr. Öğr. Üyesi Arif Hüdai KÖKEN
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Türkiye
Türkiye
| Makale Türü |
Özgün Makale
(Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale)
|
||
| Dergi Adı | Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi | ||
| Dergi ISSN | 1303-4332 | ||
| Dergi Tarandığı Indeksler | TR DİZİN | ||
| Makale Dili | Türkçe | Basım Tarihi | 02-2025 |
| Cilt / Sayı / Sayfa | 33 / 1 / 23–37 | DOI | 10.5336/mdethic.2024-105351 |
| Makale Linki | https://www.turkiyeklinikleri.com/article/tr-tanzimattan-cumhuriyetin-kurulusuna-kadar-osmanli-saglik-mevzuatina-genel-bir-bakis-1839-1922-110465.html | ||
| Özet |
| Osmanlı’da Tanzimat’ın ilanının ardından sağlık alanını kap- sayan köklü reform hareketleri kendisini göstermiştir. Tanzimat Döne- mi’nde devletin modernleşmesinin kanıtları sayılabilecek olan hukukî mevzuatlar oluşturulmuştur. Bu dönemde t ıp, eczacılık ve baytarl ığa yönelik birbiri ardına birçok düzenleme yürürlüğe girmiştir. Özellikle karantina uygulamaları, sivil tıp eğitiminin kurumsallaşması ve koru- yucu sağlık hizmetlerine yönelik sağlık mevzuatları hazırlanmıştır. Tan- zimat ile olu şturulmaya çal ışılan müesses nizam II. Abdülhamid Dönemi’nde yeni sa ğlık mevzuatlarıyla pekiştirilmiştir. Bu dönemde dünyadaki sağlık alanında gelişmeler yakından takip edilerek ça ğdaş adımlar atılmıştır. II. Me şrutiyet yılları ise 10 y ıl gibi k ısa bir süreyi muhteva etmesine rağmen sağlık alanında en çok düzenlemenin yapıl- dığı dönem olmuştur. II. Me şrutiyet Dönemi’nde Balkan Sava şları, Trablusgarp Savaşı ve I. Dünya Savaşı’nın yaşanması devletin bütçe- sinin kontrol edilemez bir biçimde aç ık vermesine neden olmu ştur. Cephedeki silahlı mücadelenin yanı sıra hastalıklarla baş etmeye çalı- şan devlet, ödeneklerle sıhhi durumu kontrol altına tutmaya çalışmıştır. I. Dünya Sava şı’nın ardından İstanbul’un işgal edilmesi sonucunda, işgal kuvvetlerinin etkisiyle s ıhhi idareyi kontrol etmek amac ıyla hu- dutla ilgili sıhhi mevzuatlar oluşturulmuştur. 2024 yılı Temmuz-Ağus- tos aylarında yapılan bu çalışmada, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e kadar Osmanlı sağlık mevzuatının gelişimi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Kütüphanesi Açık Erişim Koleksiyonu’ndan Düstûrlar ve Külliyât- ı Kavânîn kullanılarak dönemsel kategorilere ayr ılıp kronolojik bir şe- kilde analiz edilmiştir. Sonuç olarak yapılan düzenlemelerin uygulama sürecinde modern tıp uygulamalarının kendisine zemin bulduğu görül- mekle birlikte, özellikle sağlık alanında yapılan düzenlemeler sayesinde modern hukuk anlayışıyla devletin yönetilmeye gayret edildiği anlaşıl- maktadır. Sağlık alanında yapılan bu düzenlemeler Osmanl ı’nın son döneminde sadece ülke içi sıhhi dinamikleri değil, aynı zamanda ulus- lararası sıhhi dinamikleri de düzenleyecek ve kontrol altına alacak bir nitelikte olduğunu söylemek mümkündür. |
| Anahtar Kelimeler |
| Tıp tarihi | tıbbın modernleşmesi | Osmanlı tıbbı | Osmanlı sağlık mevzuatı |
BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
| Atıf Sayıları | |
| TRDizin | 7 |