Ortaçağ İslâm Dünyası Coğrafî Eserlerine Genel Bakış: El-Ömerî ve Eseri Mesâliku’l-Ebsâr Örneği
Yazarlar (1)
Doç. Dr. Hatice ÖZKARA GÜLER Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü | Özgün Makale (Diğer hakemli uluslarası dergilerde yayınlanan tam makale) | ||
| Dergi Adı | Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Degisi | ||
| Dergi ISSN | 2149-0767 | ||
| Dergi Tarandığı Indeksler | SOBİAD | ||
| Makale Dili | Türkçe | Basım Tarihi | 12-2017 |
| Cilt / Sayı / Sayfa | 3 / 2 / 90–101 | DOI | – |
| Makale Linki | http://sbed.ahievran.edu.tr/ | ||
| Özet |
| Coğrafya eserleri telif etmek,Müslümanların önem verdikleri ve en çok geliştirmeye gayret ettikleri birdurumdu. Esasında Ortaçağ İslam âlimleri coğrafyayı tarihe yardımcı bir ilimolarak addederek eserler vücuda getirmişlerdir. Çünkü tarihi malzeme ancakbelli bir kronoloji ve mekâna oturtulduğunda ilmi açıdan bir değer kazanıyordu.Tarih yanında coğrafya sahasında da mühim eserler kaleme alan islâm âlimleriekvatoru, enlem, boylam dâirelerinin uzunluğunu, aralarındaki mesafelerinuzaklığını bu günkü hesapların sonuçlarına çok yakın bulmuşlardır. Verdikleribilgilerin kayda değer bir kısmı gözlemlere dayanıyordu. Bu coğrafyakitaplarının bir kısmı o zaman bilinen bütün dünyadan, bir kısmı ise İslâmdünyası ve komşularından bahsediyordu. Memlükler zamanında yaşamış, Kâtip Dimaşki adıyla tanınan Şehâbeddin Ebû’l-Abbastarafından yazılan, üç ansiklopedik eserden en meşhuru olan Mesâlikü’l-Ebsâr fiMemâlikü’l-Emsâr adlı muazzam eser, tarih, coğrafya, devlet teşkilatı,idarecilik bakımından önemli kaynaklar arasında sayılmaktadır. Aynı zamandabiyografi bakımından çok değerlidir. Çalışmamızda İslam ülkelerinin tarihicoğrafyasına ait olan el-Ömeri’nin Mesâlikü’l-Ebsâr adlı eseri bağlamında İslâmdünyasındaki coğrafya eserlerine dair genel bir değerlendirme yapmışbulunmaktayız. Bu makale coğrafyanın tarihe yardımcı bir ilim olmasını oldukçamâkûl değerlendirerek coğrafyaya dayanmayan tarih kitabını tarih değil romanolarak gören bir felsefeye dayanmaktadır. |
| Anahtar Kelimeler |